0

آنغوزه Ferula assa_foetida

  • کد خبر : 97
  • ۰۴ شهریور ۱۳۹۱ - ۸:۳۱

نام علمی: Ferula assa_foetida نام تیره: چتریان Apiaceae)) نام لاتین: Stinking gum، Devils dung نام های محلی: انجدان،ازد،سلقیون،انگشت کنده،کورن کما،خوراکما،حلتیت،بی وزا،انگرد ، انگوزاکما، وشا و اوشک آنغوزه با نام علمی Ferula assa_foetida یکی از گیاهان مرتعی ایران است که ارزش علوفه ای چندانی ندارد ولی اهمیت ان به سبب وجود ماده ای است که از […]

آنغوزه Ferula  assa_foetidaنام علمی: Ferula assa_foetida

نام تیره: چتریان Apiaceae)) نام لاتین: Stinking gum، Devils dung
نام های محلی: انجدان،ازد،سلقیون،انگشت کنده،کورن کما،خوراکما،حلتیت،بی وزا،انگرد ، انگوزاکما، وشا و اوشک
آنغوزه با نام علمی Ferula assa_foetida یکی از گیاهان مرتعی ایران است که ارزش علوفه ای چندانی ندارد ولی اهمیت ان به سبب وجود ماده ای است که از ان استخراج میشود. این ماده مصرف دارویی، صنعتی وارزش اقتصادی فراوانی برای روستائیان و صادرکنندگان دارد و یکی از فراورده های جنبی مرتع به حساب می اید. اگرچه این ماده از نظر وزنی قابل توجه نیست ولی منبع درامد با ارزشی برای بهره برداران به شمار می اید
تاریخچه:
برای اولین بار در سال ۱۶۷۸ میلادی شخصی به نام کامفر در لارستان فارس گونه انغوزه را شناسایی کرده و با بکار گرفتن تعدادی بهره بردار بومی اقدام به بهره برداری انغوزه در این منطقه نمود. وی پایه گذار روش تیغ زنی سنتی(برش عرضی) در ایران میباشد. بعد از او اهالی شهرستان نیریز این حرفه را اموختند وخود اقدام به بهره برداری نمودند.
صمغ انقوزه که از ریشه گیاه استحصال میشود توسط رومیها مصرف می شد و امروزه بطور وسیع در هند به عنوان ادویه در تهیه برخی غذاها، انواع ماهی ،سبزیها و سس مورد استفاده قرار می گیرد. ساقه های جوان گیاه تازه انقوزه در نواحی خراسان و کرمان به مصرف غذایی می رسد.

خصوصیات بوتانیکی:

این جنس ۱۷۲گونه گیاه تنومند دائمی در دنیا و ۳۰گونه در ایران دارد، انقوزه گیاهی پایا با ریشه های زیر زمینی (ریزوم)و ضخیم، دارای ساقه ای قوی است. این گیاه حداقل در پنج سال اول تولید برگهای طوقه ای تولید میکند که روی سطح زمین قرار میگیرند. رنگ برگ سبز تیره و دارای بریدگیهای عمیق که به طور ملایم تقسیم شده و بوی نامطبوع وسیر مانند دارد و از میان برگها ساقه ای راست و استوانه ای به ارتفاع ۲ تا ۵/۲ متر میرسد. برگهای پائینی ساقه عموما” گوشتدار به طول ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر، فاقد دمبرگ، منقسم و به قطعاتی با تقسیم های فرعی دندانه دار، ساقه دارای فرورفتگی های متعدد وسطح ان پوشیده از سلولهای کرک مانند است. در انتهای ساقه مجموعه ای از گلهای زرد رنگ و مجتمع به صورت گل اذین چتر مرکب ختم میشود این گیاه منوکارپیک است. میوه شیزوکارپ(دوفندقه)، بیضوی نسبتا” مسطح و دارای ۵خط مشخص در هر مریکارپ، دو فندقه در زمان رسیدن از یکدیگر جدا شده و هر کدام به یک بذر تبدیل وریزش می کنند، رنگ میوه قهوه ای تیره یا خرمایی رنگ و بوی تندی دارد.
محل رویش: این گیاه در اراضی بایر مناطق گرم اسیا میروید. بومی استپ های شرق ایران و غرب افغانستان است.
پراکنش درایران: خراسان، بلوچستان(دامنه های تفتان)،کرمان ،لار و جنوب ایران
 
نیازهای اکولوژیکی :
انغوزه در نواحی بایر و خشک ماسه ای و حاوی ترکیبات اهکی میروید، مناطق رویش این گیاه متنوع و از نظر ارتفاع، رویشگاه انقوزه هر چنداغلب در ارتفاعات بالای ۱۰۰۰مترمی باشد اما بیشتر در مناطق با پستی و بلندی زیاد و سنگهای مادر اهکی دیده میشود، این گیاه در برابر یخبندانهای شدید حساس ولی حداقل تا ۵-درجه سانتی گراد حرارت را تحمل میکند. آنغوزه در منطقه خاورمیانه به صورت خودرو می روید. مناطق کوهستانی و دامنه های هموار استپی با بارندگی بین ۱۰۰-۱۷۵ ميليمتر و دمای متوسط سالیانه بین ۲۱-۱۶ درجه سانتیگراد مناسب رشد
این گیاه است.
اندام مورد استفاده:
شیره شیری رنگ با بوی بسیار قوی که از ریشه گیاه بر اثر تیغ زدن به دست می آید، اولئو گم رزین بسیار با ارزشی است كه مصارف دارويي‏‏ و صنعتي فراواني دارد.
ترکیبات و اثرات درمانی:
نوع اشکی (مرغوب)این گیاه حاوی فرولیک اسید (Ferulic acid) و اسانس فرار است. مهمترین خاصیت درمانی ان اثر اسپاسمولیتیک میباشد. طعم گس وبوی شبیه سیر آنغوزه بعلت وجود اسانسهای سولفوره است که دراثر اکسیداسیون تبدیل به سزکوئی ترپن می شود که بوئی همانند بوی اسطو خودوس دارد.
شيرابه آنغوره داراي اثر ضد تشنج است و در رفع بيماريهاي منشاء عصبي، دستگاه تنفس، اسپاسم حنجره و دستگاه هضم و آسم بکار مي رود. تركيبات گوگرد دار موجود در اسانس گياه، از توليد چربي در بيماران با چربي خون بالا ممانعت مي كند.
آنغوزه شيرين بييشتر مصرف خوراكي و آنغوزه تلخ بيشتر مصرف صنعتي دارد. در دامپزشكي مورد استفاده قرار ميگيرد. مصرف ديگر آنغوزه در جواهرسازي و اسانس گيري است.
بهره برداری:
برداشت آنغوزه در مناطقي كه داراي ۲۰ بوته در هكتار باشند مجاز مي باشد و در اواسط فصل بهار آغاز مي گردد. طول دوره بهره برداري ۸۰ روز است.
برای بهره برداری از صمغ آنغوزه از روش سنتی عرضی استفاده میشود. بهره برداري آنغوره در ۳ مرحله:
۱- پيچاندن دو برگ درشت از ناحيه يقه براي برگشت شيره گياهي به سمت ريشه و گذاردن سنگي بر روي آن
۲- كشتن يعني كندن برگهاي زرد و پوشاندن ريشه با خاك نرم
۳- تيغ زني انجام مي گيرد.
بر اساس تحقيقات از نظر عملكرد و بقاي گياه، روش تيغ زني دو طرفه جهت بهره برداري از بوته آنغوزه مناسب است. روش تيغ زني عرضي به دليل قطع شدن جوانه انتهايي از رأس طوقه و از بين رفتن گياه مناسب نمي باشد..
بازار گیاه آنغوزه:
آنغوزه بهره برداري شده در ايران مصرف داخل نداشته و بطور متوسط ساليانه حدود ۷۰ تن آنغوزه به صورت خام
صادر مي شود. ايران به عنوان صادركننده انحصاري آنغوزه شيرين از زمان هخامنشيان شير آنغوزه شيرين را به هند
صادر مي كرده و آرم يك شركت صادركننده ايراني آنغوزه در هند داراي اعتبار بسيار بالايي است. بدين ترتيب
صنايع تبديلي آنغوزه در هند داير گرديده است و هند بيشترين حجم وارداتي آنغوزه را از ايران دارا مي باشد. پس از
هند امارات و اكراين مهمترين خريداران آنغوزه شيرين ايران هستند.
افغانستان مهمترين صادركننده آنغوزه تلخ است و قيمت بازار اين محصول را تعيين مي كند. امارات مهمترين واردكننده آنغوزه تلخ ايران است و اين محصول به مقدار كم به اكراين‏، آلمان‏ فرانسه و قطر صادر مي شود. عربستان،سوريه و انگلستان از بازارهاي بالقوه براي آنغوزه تلخ ايران هستند.
 
آنغوزه Ferula  assa_foetida
لینک کوتاه : http://www.nrskh.ir/?p=97

برچسب ها

مطالب مشابه

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

آمار